Pedagogika Społeczna

Formy i funkcje opieki przeszły i przechodzą wielorakie przemiany, decydujące o imponującej ewolucji, której na tym miejscu nie będzie się charakteryzować. Tymczasem ograniczyć się należy do schematycznej informacji, pozwalającej się zorientować w zamierzeniach Polski Ludowej w tej dziedzinie. Otóż w ciągu ostatniego półwiecza opieka przeszła od świadczeń dobroczynności ze strony jednostek i prywatnych stowarzyszeń do świadczeń społecznych realizowanych przez samorządy lokalne i resorty państwowe. Towarzyszyło temu przechodzenie od świadczeń opiekuńczych organizowanych spontanicznie przez ludzi dobrej woli — do świadczeń planowanych za pomocą metod naukowych i realizowanych przez kompetentny personel. Obydwa nurty ewolucji prowadziły od filantropii do opieki społecznej ukierunkowywanej przez politykę społeczną i inspirowanej przez pedagogikę społeczną w jej odgałęzieniu zwanym pedagogiką opiekuńczą. Ustrój socjalistyczny, dzięki rozbudowanemu systemowi ubezpieczeń społecznych oraz szeroko rozwijanej opiekuńczej funkcji szkolnictwa, zakładów pracy i osiedli mieszkaniowych — zabezpiecza odpowiednimi aktami ustawodawczymi konieczne środki i urządzenia nie tylko dla możliwie wszechstronnego realizowania opieki ... czytaj dalej

Wprawdzie kompensacja społeczna polega na poczynaniach organizacyjnych i melioracyjnych środowiska, a więc niejako na posunięciach zewnętrznych wobec jednostki — to jednak, jak każdy zabieg wychowawczy, byłaby czymś jałowym, gdyby nie umiała nawiązać kontaktu psychicznego z jednostką lub grupą, odwołać się do silnych stron jej (ich) osobowości w celu wzmocnienia zewnętrznego zabiegu kompensacyjnego wolą autokompensacyjnego współuczestnictwa. Pomagać skutecznie można tym, którzy sami sobie chcą pomóc w wyjściu ze stanu niepomyślności. Wysoce instruktywne dla poczynań kompensacyjnych okazało się wypracowane przez Helenę Radlińską pojęcie wieku społecznego. Zwróciła ona wnikliwą uwagę na rozbieżności, istniejące między wiekiem kalendarzowym jednostki a  jej sytuacją życiową: niekiedy sytuacja życiowa wyprzedza wiek kalendarzowy (np. dwunastoletnia dziewczynka, na której barkach spoczywa opieka nad młodszym rodzeństwem i porządkami domowymi), a kiedy indziej jest poniżej tego wieku (np. trzydziestoletni mężczyzna niesamodzielny zawodowo). W pierwszym wypadku mówimy o przyspieszeniu wieku społecznego, w drugim — o jego opóźnieniu. W przypadkach przyspieszonego wieku społecznego – możliwości kompensacyjne ... czytaj dalej