Szanując dawne nazewnictwo, używa się dziś w Polsce Ludowej po dawnemu nomenklatury „opieka społeczna” (np. Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, opiekun społeczny itp.), a na konferencjach międzynarodowych i w instytucjach ONZ przedstawiciele Polski Ludowej mówią o naszej „służbie społecznej” -— ale owe tradycyjne terminy rozumie się obecnie tak, iż określają one socjalistyczną postać opieki społecznej i socjalistyczną postać służby społecznej. Obiegowym pojęciem wewnętrznym staje się coraz powszechniej pojęcie pracy socjalnej, zaspokajającej jednostkowe i społeczne potrzeby socjalno-bytowe i socjalno-kulturalne za pośrednictwem różnorodnych instytucji służb społecznych, a mianowicie służby zatrudnienia, inspekcji pracy, rehabilitacji inwalidów, instytucji opiekunów społecznych, pracowników socjalnych w służbie zdrowia i w resorcie sprawiedliwości, w działalności opiekuńczo-wychowawczej i kulturalnej resortu oświaty i wychowania, w pomocy społecznej związków zawodowych, w służbach społecznych Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej, Polskiego Czerwonego Krzyża, Towarzystwa Przyjaciół Dzieci itd.
Eksperci ONZ zdefiniowali w 1967 r. szeroko pojętą opiekę społeczną (social service, social welfare, pomoc społeczna, praca socjalna) jako „zespół czynników ułatwiających jednostkom, rodzinom, grupom i społecznościom przezwyciężenie trudnych sytuacji socjalnych, których źródło tkwi w zachodzących zmianach”, i żądających, „aby mobilizowane były i skutecznie rozwijane ludzkie i materialne zasoby kraju w celu zapobiegania negatywnym skutkom tych zmian [.. .] Problemy socjalne powstali głównie nie z powodu indywidualnych niedociągnięć, ale są raczej wyrazem złego funkcjonowania społeczeństwa jako całości”. Stąd usankcjonowanie. odpowiedzialności rządów za te prawy (Zagadnienia socjalne w Organizacji Narodów Zjednoczonych.
W krajach ‘socjalistycznych potrzeby socjalne w zasadzie zaspokaja sam ustrój, stwarzając warunki. kształcenia się i zatrudnienia wszystkich zdolnych do pracy oraz organizując odpowiedni system zabezpieczenia społecznego opartego na budżecie państwowym.
Socjalistyczną postacią opieki społecznej (służby społecznej) zajmuje się kilka dyscyplin naukowych — polityka społeczna, pedagogika społeczna, socjologia. Pedagogikę interesuje wychowawcza funkcja opieki społecznej i pracy socjalnej. Jest rzeczą ważną przemyślenie poprzedniego zdania, np. przez odpowiedź na pytania: Jak należy rozumieć spożytkowywanie przez pracę socjalną dorobku pedagogiki? Czy i jak można by rozszerzyć obecne poczynania wychowawcze w pracy opiekuńczej? Itp. Jeśli porównać zadania referenta socjalnego któregoś z zakładów pracy z postulatami tutaj sygnalizowanymi — okaże się, iż jesteśmy w początkowej fazie prawidłowych rozwiązań.
Badania empiryczne, rozważania teoretyczne i uogólnienie prawidłowości, zestawiające aktualną rzeczywistość z opracowywanymi wzorcami — służą przygotowywaniu kwalifikowanej kadry pracowników socjalnych i pracowników kulturalno-wychowawczych, których wiedza, umiejętności i postawa zapewnić mają jak najwięcej szans w mobilizowaniu jednostek i grup społecznych do możliwie samodzielnego przezwyciężania swych trudności i aktywnego współorganizowania środowiskowych warunków życia zapewniających pomyślny rozwój spraw.