Kształcenie pracowników socjalnych polega nie tylko na wprowadzaniu w określone dziedziny wiedzy i umiejętności, ale także na kształtowaniu postaw psychospołecznych, moralnych — niezbędnych w pracy polegającej przecież na służeniu pomocą jednostkom, rodzinom, grupom, ogarniętym nierzadko przez wykolejenie, występek, nędzę, choroby, zaburzenia psychiczne. Adeptów tego zawodu należy nie tylko uczyć, ale i wychowywać do ich roli zawodowej, wymagającej wewnętrznego nastawienia na pracę dla innych, zdolności rozumienia potrzeb innego człowieka, tendencji do udzielania pomocy, wyrozumiałości itd. Postulat ten da się realizować zarówno przez dobór odpowiedniej kadry kształcącej, autentycznie zaangażowanej w zawód pracownika socjalnego, jak i przez czynienie kursów i uczelni przygotowujących do tego zawodu — w miarę możności placówkami internatowymi. Uczelnia typu internatowego, ogarniająca swymi wpływami prócz wykładów i ćwiczeń także życie „pozaszkolne” (samorząd, koła zainteresowań, czas wolny etc.) — może bardziej od uczelni z dochodzącymi słuchaczami zapewnić intensywne, efektywne, wszechstronne wprowadzenie do zawodu.
Zawód pracownika socjalnego posiada kilka wyraźnie wyodrębnionych specjalizacji. Są to: asystenci społeczni, zatrudniani w placówkach rehabilitacji inwalidów, kuratorzy nieletnich przestępców oraz przestępców z zawieszonymi wyrokami i przedterminowo zwolnionych z więzienia, etatowi opiekunowie społeczni w prezydiach rad narodowych, pracownicy socjalni w zakładach pracy itd. Specjalizacje rodzą potrzebę dwuwarstwowego (podobnie jak w medycynie) układu programów uczelni kształcących pracowników socjalnych: na poliwalentnej, wielowartościowej bazie wiedzy i umiejętności potrzebnych wszystkim ludziom tego zawodu, niezależnie od specjalizacji — mamy nadbudowę w postaci kilku specjalizacji do wyboru uczących się. Poliwalentnej bazie służy na ogół znaczniejsza część programu nauczania, specjalizacji poświęca się zwykle końcowy okres nauczania i pracę dyplomową, a bywa że uwieńczenie specjalizacji następuje dopiero w pierwszym roku pracy.
Polskie doświadczenia międzywojenne i powojenne oraz doświadczenia obce skłaniają do respektowania trzech szczebli uczelnianych:
—    kursów,
—    uczelni kształcących pracowników socjalnych na poziomie ponadśrednim,
—    akademickiego studium pracy socjalnej.
Kursy organizuje się tylko dla osób już wykonujących funkcje pracownika socjalnego, lecz nie posiadających należytych kwalifikacji. Na ogół są to kursy specjalistyczne dla potrzeb organizującego je resortu, lecz z poliwalentnym wglądem w całość pracy socjalnej. Bywają roczne lub dwuletnie, realizowane na kilkudniowych zjazdach, odbywanych np. co 2 miesiące. Udają się dobrze, gdy organizująca je instytucja lub resort przeznacza do ich dyspozycji specjalne pomieszczenie z odpowiednio zorganizowanymi urządzeniami i pomocami, z zapewnieniem korzystnych hospitacji itp.
Szkoły Pracowników Socjalnych szczebla ponadśredniego istnieją w Polsce od 1966 r. i w zasadzie ich program wytrzymuje próbę życia, wymaga jednak ulepszeń. Ulepszenia, zgodnie z postulatami pracowników tych szkół, zmierzają głównie do: 1) przedłużenia nauczania z dwóch lat do trzech, co pozwoliłoby rozładować nadmiernie napięty dotychczasowy program i wzmocnić specjalizację zawodową; 2) wypracowania drożności ku odpowiednim kierunkom studiów na wyższych uczelniach, wieńczonych dyplomem magisterskim —¦ co pozwoliłoby utrwalić się w zawodzie zdolniejszym. i ambitniejszym absolwentom szkół ponadśrednich.
Z kolei — studia akademickie pracy socjalnej, kończone dyplomami magisterskim i doktorskim. Należałoby w tym zakresie przywrócić osiągnięcia pracowników nauki, którzy — pod przewodem prof. H. Radlińskiej — zorganizowali w okresie międzywojennym Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej,, a bezpośrednio po wojnie — autonomiczny kierunek studiów – pedagogikę społeczną na Uniwersytecie Łódzkim, z własnym dyplomem magisterskim. Należałoby również wykorzystać doświadczenia Szkół Pracy Socjalnej akademickiego szczebla w Stanach Zjednoczonych Ameryki i Europie.
Rzecz polegałaby na powołaniu na wybranych uniwersytetach pięcioletnich międzywydziałowych studiów pracy socjalnej (3 lata — szczebel zawodowy plus 2 lata — szczebel magisterski), z udostępnieniem szczebla magisterskiego także dla kandydatów rekrutowanych spośród absolwentów przyszłych 3-letnich wyższych szkół pracy socjalnej, „udrożnionych” na studia uniwersyteckie. Przewidywać należy akademickie studia stacjonarne i zaoczne.